Gelukkig denken ze daar bij Patina heel anders over….

Reportage Icopal

Dakdekkend Nederland is nog zo traditioneel. Het dak moet dicht, zo goedkoop mogelijk en over 15 jaar zien we wel weer verder. Gelukkig denken ze daar bij Patina heel anders over.

Icopal & Patina

Icopal is ‘leverancier’ van Patina en Patina is ‘dealer’ van Icopal. Daar is niets mis mee. Maar het is geen ketensamenwerking. En de wereld wordt er niet beter van. Daarom besloten Icopal en Patina om de traditionele rolverdeling te laten varen en intensief te gaan samenwerken. Als ketenpartners benutten ze nu elkaars kennis om producten en processen te verduurzamen en te optimaliseren.
De bedrijven delen elkaars visie op het dak als profit center en het streven zoveel mogelijk ‘cradle to cradle’ te werken. Ze kennen elkaar ondertussen door en door. Tijd voor een rondleiding bij deze bijzondere relatie van Patina: Icopal, Europa’s meest toonaangevende producent van dakbedekkingen.

Peter: “Bij Icopal speelt duurzaam- heid mee in elke ontwikkeling, op elk gebied.”

Icopal Nederland is gevestigd vlak naast de stad Groningen, op een enorm terrein aan het Hoendiep. Er hangt een dichte mist boven het land als we langs het kanaal aan komen rijden. Gelukkig vertelt de  onmiskenbare geur van bitumen ons dat we zijn gearriveerd. Binnen worden we opgewacht door Peter Maaskant, accountmanager. Hij heeft samen met twee collega’s tijd vrijgemaakt om ons een kijkje achter de schermen te geven. Frits Zandvoort is de R&D-man, hoofd van het lab en verantwoordelijk voor productontwikkeling en kwaliteitszorg. Wouter Jan van den Berg is specialist in subsidiemogelijkheden. Hij beheert de CO2-prestatieladder en adviseert ook klanten over milieu-investeringen. Dat het vandaag vooral over duurzaamheid gaat, is duidelijk. Peter: “Bij Icopal speelt duurzaamheid mee in elke ontwikkeling, op elk gebied. In grondstoffen, recepturen, het proces, de logistiek.” Dat is overigens niet iets van de laatste tijd. Al 20 jaar geleden ontwikkelde Icopal de meest milieuvriendelijke bitumen-gebaseerde dakbedekking ter wereld: Universal.

De Icopal Group werd in 1876 opgericht in Denemarken en heeft inmiddels 35 productielocaties en 95 verkoopkantoren. Daarvandaan worden producten en diensten geleverd aan 85 landen over de hele wereld: een breed aanbod van producten voor de bescherming en afdichting van bouwconstructies, met name dakbedekking maar ook voor de wegenbouw.

Kosten en milieu, die twee gaan altijd samen

Dat is natuurlijk ook waar Icopal en Patina elkaar vinden.

Peter: ‘’Dakdekkend Nederland is nog zo traditioneel. Het dak moet dicht, zo goedkoop mogelijk en over 15 jaar zien we wel weer verder. Gelukkig denken ze daar bij Patina heel anders over.

En als we de handen ineen slaan kunnen we echt stappen maken. Denk bijvoorbeeld aan het gasverbruik bij het branden van rollen, dat verslindt energie. Als wij onze producten daarop aanpassen, is er veel winst te behalen. Financieel, maar ook qua CO2-verbruik. Kosten en milieu, die twee gaan altijd samen. Een ander voorbeeld zijn de bekende groeven in de dakbedekking. Dan breng je sneller warmte in het bitumen en hoef je maar een dun laagje te laten smelten, dus verlies je minder warmte. Dus verbruik je minder gas. Patina wilde weten, wat levert dat nou precies op? Dat rekenen wij dan uit voor een project. Die data, daar heeft een verwerker wat aan. Of neem Hilton Schiphol, daar is Noxite® gebruikt. Wij reiken dan tools aan om dit te helpen verkopen. En we denken mee over de logistiek.”

Urban mining: er ligt zoveel op het dak

Peter: “De fossiele grondstoffen worden schaarser, veel raffinaderijen sluiten. Dus de industrie zoekt alternatieve grondstoffen, bio-based. We werken veel samen met universiteiten die onderzoek doen op dit gebied. Maar ook gerecycled materiaal is steeds vaker grondstof voor nieuwe bitumen: roof to roof.’’ Frits vult aan: “Het gerecyclede gehalte in dakbedekking wordt steeds hoger. Dat gebruiken we. Sloopdaken, maar ook productie-uitval, snijresten. Er ligt zoveel op daken. Afval bestaat niet meer. De controle is wel cruciaal, de kwaliteit moet immers geborgd blijven. En het inzamelen brengt weer logistieke uitdagingen met zich mee. Ook daarin proberen we slim te zijn. Dakdekkers kunnen het zonder kosten inleveren bij de groothandel bijvoorbeeld. Het mooie is dat het af- en invoeren van afval geld kost, maar niet als het grondstof is. Ook daarin proberen we de hele keten mee te krijgen.”

Ketensamenwerking, nog zo’n speerpunt

Verbindingen leggen, tussen architect, ontwikkelaar, fabrikant, applicateur en gebruiker. Maar net zo goed met leveranciers, of met bedrijven in andere ketens. Frits: “Industrial ecology noemen ze dat: organisaties en productieprocessen met elkaar verbinden. Kijk, we doen proeven met algen. Van algen kun je olie maken, en dus bitumen. Aardolie is van oorsprong immers van algen afkomstig. Dat natuurlijke proces zou je kunnen versnellen. Dat is echter duur, dus nog een brug te ver. Maar we hebben nu een partner die hier op ons terrein een grote algenfabriek wil neerzetten. Voor o.a. de voedselbranche. Daar kunnen wij veel testen. Er staat nu al een proefopstelling. En het leuke is: die fabriek gaat draaien op de CO2 die wij uitstoten. We gebruiken hier best veel energie, en algen groeien op CO2, dus ons restmateriaal wordt weer grondstof.”

Frits: “Industrial ecology noemen ze dat: organisaties en productieprocessen met elkaar verbinden. Kijk, we doen proeven met algen. Van algen kun je olie maken, en dus bitumen. Aardolie is van oorsprong immers van algen afkomstig.”

Een waterdicht dak voor 30 jaar

Dat is de garantie die opdrachtgevers vragen. En ze zijn ook bereid daarvoor te betalen, áls ze het risico kunnen afdragen en ontzorgd worden.

Vastgoedbeheerders zien steeds meer de lange termijn voordelen van resultaatgericht beheer en onderhoud. Om het waar te maken moeten verwerker en fabrikant wel van elkaar op aan kunnen. Echt samen optrekken: de kennis en ervaring van de dakdenkers van Patina in combinatie met de kwaliteit en de garanties van de producten van Icopal. In andere ontwikkelingen moeten opdrachtgevers nog meegenomen worden. Dat het dak steeds meer functies krijgt bijvoorbeeld, gebruiksruimte wordt. Frits: “Ze noemen dat het inbreiden van steden, in plaats van het uitbreiden. Denk aan groendaken, luchtzuiverende daken. Daar is ook een maatschappelijk belang, maar die behoefte is nog latent. Daar is een gezamenlijke taak weggelegd voor ons: de mogelijkheden laten zien, adviseren en voorrekenen. En ook: gewoon doen! Daar zijn we het gelukkig altijd over eens!”

Kijkje in de keuken

De rondleiding begint daar waar het bitumen binnenkomt, bij het schip aan het Hoendiep. Milieuvriendelijk dus: want één schip vervoert 750 ton, daar zou je anders 20-30 vrachtwagens voor nodig hebben.

De ‘Lukas’ is van Icopal zelf en is, net als de opslagtanks en de kilometers leidingen die over het terrein lopen, verwarmd. Een constante frituurpan-temperatuur van 180 graden houdt het bitumen vloeibaar tot het moment dat er een dakrol of een emulsie van wordt gemaakt. Zo ver is het nog niet. In het hart van Icopal werken de ‘chefkoks’, 24/7 in vijf ploegen. Ze sturen de mengketelhuizen aan. Maar liefst 50 soorten mengsels worden hier gemaakt, goed voor 100-en soorten dakbedekkingen en diverse producten voor de wegenbouw. Allemaal met verschillende eigenschappen. Cruciaal is de temperatuurgevoeligheid: de flexibiliteit, de elasticiteit en de stabiliteit van het materiaal. Voortdurend wordt daarop getest. Ook gerecycled materiaal wordt hier toegevoegd, of wortelremmer. Want je zou het bijna vergeten, maar bitumen is natuurlijk geen teer, maar van nature plantaardig materiaal. Wortels groeien daar gewoon doorheen.

Van links naar rechts:
Annelies Tigchelaar, Peter Maaskant, Frits Zandvoort, Wouter Jan van den Berg

Machinerie en mensenwerk

De daklijnen in de fabriekshal bieden een fascinerend schouwspel. Het lawaai, de stoom, de geur, het is een indrukwekkend geheel. De lijnen draaien continu door om een zo hoog mogelijke kwaliteit te waarborgen. Overal rinkelen bellen en haasten experts zich langs de meterslange lijn. De polyester-drager (waarin petflessen zijn verwerkt) wordt gedrenkt in het gitzwarte, dampende bitumen. Het materiaal zuigt zich vol, wordt geïmpregneerd. Vervolgens krijgt elke zijde een coating en tot slot een laag leislag. Het gaat razendsnel, per minuut komen 5 rollen van 5 meter letterlijk van de band ‘gerold’.

Bitumen Endless Life Solutions

Na de fabriek brengen we een bezoek aan de recycling-installatie, tot stand gekomen dankzij een Europese subsidie. De technologie is door Icopal zelf ontwikkeld. Het proces heet BiELSo: Bitumen Endless Life Solutions. Hergebruik van bitumen levert een forste CO2-besparing op. Voorbeeld: eén ton ingezameld en goedgekeurd dakafval geeft een netto grondstofbesparing van ruim 750 kg en een CO2-besparing van 615 kg CO2/ton. Frits legt uit hoe het in zijn werk gaat: “Het materiaal komt veelal geshredderd binnen, er gaat wat verse bitumen bij en dan smelten we het, heel geleidelijk en gelijkmatig. De vaste deeltjes worden eruit gezeefd en de vloeibare massa wordt in de mengketels toegevoegd aan ons primaire proces.”

Peter: “Eigenlijk is dit het minst ingewikkelde stukje van het geheel. Techniek is immers beheersbaar. De processen ervoor en erna, dáár zit de uitdaging. De analyse, die vaak al op het dak plaatsvindt, de inzameling, de keuring, het voorbewerken en aan de achterkant de continue afzet van de installatie die in de daklijnen moet worden ingevoegd. Die afstemming is heel complex.”

Tot slot: de algen

We besluiten de rondleiding met een bezoek aan de testlocatie van Algaecom. Samen met de Hanzehogeschool en met behulp van Icopal test dit bedrijf systemen voor duurzame algenteelt. Algen hebben veel potentie voor de voedingsindustrie. Ze vormen een bron van essentiële voedingsstoffen zoals plantaardige eiwitten, olie, omega-3-vetzuren, koolhydraten, vitaminen en anti-oxidanten. Ze groeien over de hele wereld (er zijn meer dan 30.000 soorten), hebben alleen zon en CO2 en een beetje voeding nodig en vermeerderen zich zó snel dat er dagelijks geoogst kan worden. Dat oogsten is arbeidsintensief, de technieken zijn volop in ontwikkeling. Hier in Groningen groeien de algen zeer efficiënt op de CO2-emissie van Icopal. Een mooie vorm van recycling en van synergie. Want Icopal kan gebruik maken van het testcentrum om onderzoek te doen naar algenolie, een nieuwe bron voor biobrandstoffen en in de toekomst mogelijk ook voor bitumineuze producten. Duurzaamheid in optima forma.